Tóm tắt những điều mà tôi thấy ấn tượng trong cuộc trò chuyện giữa PGS. TS Nguyễn Phương Mai và MC Thùy Minh về các cuộc chiến trên thế giới trong những năm qua
#HaveASip 252 | Vietcetera
Chị đã thay đổi nhiều, sau khi từ “cõi chết” trở về. Một cuộc chiến tại Kiev mà theo chị nói là đã làm chị có thể hiểu ngay những gì thế hệ trước hoặc sách vở mô tả như thế nào là sự khốc liệt của chiến tranh. Bom rơi trên đầu. Những thứ đó, chúng đến trong giấc ngủ. Chẳng biết ngủ một giấc mai dậy có còn toàn mạng không. Chiến tranh ở Ukraine, chị mô tả là căng thẳng hơn ở Trung Đông nhiều. Bởi cuộc chiến ở Ukraine là cuộc chiến từ xa, là trận chiến của drone và tên lửa, nó là một “trò chơi điện tử”. Không chỉ lấy mạng người, những vũ khí này còn tàn phá đến từng viên gạch, san phẳng không gian sinh tồn của con người. Theo chị, ta không thể có một sự kết nối giữa người với người đối với một cái drone được. Nó là một thứ vũ khí vô tình, ta không thể thương thuyết, van xin nó có lòng vị tha với mình được, điều đó làm nó đặc biệt đáng sợ. Thậm chí, Tiến sĩ Mai còn viết hẳn một bản di chúc cho người thân phòng trường hợp xấu nhất xảy đến, thì cô vẫn còn bảo toàn được trách nhiệm với những người liên đới với mình tại quê nhà.
Chị nói rằng chị là một người rất tò mò. Chị luôn muốn hiểu sự thật đằng sau vấn đề nào đó. Chắc cũng vì thế mà chị đã là một cây viết từ tuổi 15. Vì tò mò nên chị mới liều lĩnh xông vào lửa khói để tìm sự thật. Chị không phải là một phóng viên thông thường. Chị còn là nhà khoa học nghiên cứu về sự thật. Để hình thành một công trình nghiên cứu về sự kiện nào đấy, chị nói rằng tốn ít nhất của chị 2 năm. Vì chị phải đi thu thập dữ liệu – thứ mà với chị là tối quan trọng đối với bất cứ nghiên cứu nào. Nhưng dữ liệu về cái chết, về quan điểm chính trị, về nỗi đau và cơn hận thì không hề dễ gom góp như các dữ liệu khác. Loại dữ liệu này đòi hỏi chị phải mất thời gian để sống cùng người dân Ukraine, nghe những câu chuyện, cơn đau và khắc khoải của họ. Làm sao để thuyết phục họ tin tưởng và kể cho chị nghe thì không phải dễ dàng gì. Vì họ sợ. Nhưng khi có cơ hội trong những lúc họ không kìm được mà thả trôi lời nói theo dòng suy nghĩ, chị phải nắm lấy những chi tiết cứ lặp đi lặp lại mãi từ câu chuyện này tới câu chuyện kia của họ. 1 người, 2 người, rồi 100 người. Theo chị, đó mới là dữ liệu xác thực. Nhưng giá như chị chỉ là “một con ruồi” – như lời chị mô tả trong buổi nói chuyện với MC Thùy Minh, một con ruồi vô tri, không biết buồn, biết khóc, biết ủi an đồng loại thì hay biết mấy. Đằng này chị là một con người, dù là một người phụ nữ đặc biệt mạnh mẽ, nhưng chị vẫn có trái tim biết rung cảm trước nỗi đau thời cuộc chứ. Theo chị, cái việc phải hóa thân thành con ruồi có lẽ là thử thách lớn nhất khi làm phóng viên hiện trường tự do tại Ukraine.
Chị kể về kỷ niệm chị có với tâm tưởng của mình, khi mà đôi câu trong bài hát nào đấy của Trịnh Công Sơn cứ âm vang trong đầu chị. Đại loại là, “Đại bác đêm đêm dội về thành phố”/ Người phu quét đường dừng chổi lắng nghe” . Hình ảnh đại bác dội, nhưng người phu quét đường không chạy và cũng không kêu la, chỉ đơn giản là dừng chổi lắng nghe, và sau đó có thể quét rác tiếp. Điều đó, theo chị Mai suy ra, rằng họ có thể đã coi cuộc chiến và tình trạng chiến tranh là điều bình thường. Tất nhiên điều này cũng có hai mặt, nhưng xét về một khía cạnh nào đó, thì ở họ có sự bền bỉ, chấp nhận và tìm mọi cách để sống chung với bão. Cứ sau một cơn kinh thiên động địa bởi vũ khí từ xa, chị và những người dân phải tìm hiểu trên web xem cái thứ vừa tấn công là drone, tên lửa, hay cái gì khác và đang tấn công theo hướng nào. Để làm gì? Để biết rằng mình nên chạy đi nơi khác hay tiếp tục ngồi lại nói chuyện với nhau. Rất nhiều lần tiếng còi báo động vang lên, nhưng may mắn là mọi người vẫn quây quần với nhau, nói chuyện, những ông bà già vẫn nắm tay nhau, những cô gái vẫn đọc sách, bọn trẻ con vẫn hôn nhau ở góc phố, chim câu vẫn “bĩnh” lên đầu các bức tượng, và khách du lịch vẫn đi lại. Sự bình yên thể hiện ra bên ngoài này cũng cho thấy một tinh thần bền bỉ sống chung với bão rất đáng ngưỡng mộ của người dân Ukraine trong cuộc chiến.
(Còn tiếp)
Trả lời